Diogelu oedolion
Beth yw Cam-drin?
Cam-drin yw pan fydd rhywun yn gwneud neu’n dweud pethau wrth berson arall i achosi niwed, i’w haflonyddu neu i godi ofn arnynt. Gall gynnwys gweithredoedd unigol neu ailadroddus.
Mae cam-drin oedolion yn anghywir a gall ddigwydd i unrhyw un 18+ oed.
Gall unrhyw un gyflawni’r cam-drin, ond fel arfer bydd y person yn rhywun y mae’r dioddefwr yn ymddiried ynddo – perthynas, ffrind, gweithiwr cyflogedig neu wirfoddolwr. Efallai y bydd person yn profi mwy nag un math o gamdriniaeth.
Pwy sy’n oedolyn mewn perygl?
Mae Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 yn nodi bod oedolyn mewn perygl yn oedolyn sydd:
- yn wynebu – neu mewn perygl o wynebu – cam-drin neu esgeulustod;
- ag anghenion gofal a chymorth (p’un a yw’r awdurdod yn diwallu unrhyw rai o’r anghenion hynny ai peidio); ac
- o ganlyniad i’r anghenion hynny, yn methu amddiffyn ei hun rhag cael ei gam-drin neu ei esgeuluso neu’r perygl o hynny.
Gallai’r diffiniad hwn gynnwys oedolyn sydd angen cymorth gyda’i les corfforol neu emosiynol, ac o ganlyniad yn cael ei ystyried yn agored i niwed. Gallai fod angen cymorth â thasgau byw bob dydd. Gallai hyn gynnwys pethau fel cael cymorth i fwyta, gwisgo, rheoli arian neu adael y tŷ.
Gall cam-drin ddigwydd:
- yn y cartref
- mewn cartref gofal, ysbyty neu wasanaeth dydd
- yn y gwaith neu yn y coleg
- mewn man cyhoeddus neu yn y gymuned
Cam-drin corfforol
Taro, cicio, atal gormodol, dros neu gamddefnyddio meddyginiaeth, neu sancsiynau amhriodol
Cam-drin Seicolegol / Emosiynol
Bygythiadau o niwed, gadael neu waradwydd, rheoli perthnasoedd ac arwahanrwydd, cam-drin llafar neu hiliol
Cam-drin rhywiol
Gweithgaredd rhywiol diangen nad yw’r oedolyn sy’n agored i niwed wedi cydsynio iddo/ac y cafodd bwysau iddo gydsynio
Cam-drin ariannol
Dwyn, twyll neu roi pwysau mewn perthynas ag arian neu eiddo arall, cael arian neu eiddo arall yn cael ei gamddefnyddio
Esgeulustod
Methiant i ddiwallu anghenion bob dydd yr oedolyn sydd mewn perygl, sy’n cynnwys anghenion corfforol, emosiynol, cymdeithasol neu seicolegol sylfaenol person, methu â chael mynediad at ofal meddygol neu wasanaethau meddygol neu fethiant i roi meddyginiaeth ragnodedig
Adnoddau Defnyddiol
Ble i gael help
Yr wyf yn pryderu amdanaf fy hun
Mae gan bob oedolyn yr hawl i fyw mewn diogelwch ac yn rhydd rhag niwed. Weithiau efallai y bydd angen cymorth ychwanegol ar oedolion fel y gallant fyw yn y ffordd orau y gallant, er gwaethaf unrhyw salwch neu anabledd a allai fod ganddynt.
Gallwch gysylltu â’r Gwasanaethau Cymdeithasol i Oedolion yn uniongyrchol os ydych chi’n teimlo bod angen help a chymorth ychwanegol arnoch chi.
Gwasanaethau Oedolion Bro Morgannwg: 01446 700 111
Diogelu Amlasiantaethol Caerdydd: 02922 33088
Y tu allan i oriau: 02920 788570
Pryderon am gam-drin
Weithiau gall pethau’n mynd o’i le, neu efallai y byddwch chi’n teimlo’n anghyfforddus gyda sefyllfa benodol. Efallai ei fod yn rhywbeth sy’n digwydd yn eich cartref eich hun, mewn lleoliadau gofal neu allan ac amdano.
Dyma rai sefydliadau gwahanol y gallwch estyn allan atynt am gymorth:
Iechyd Meddwl: Mind Cymru – Ffoniwch 0300 102 1234 neu 111 +2 am gymorth iechyd meddwl brys.
Trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol: Live Fear Free Helpline – Ffoniwch 0800 8010 800
Cyngor ar fudd-daliadau, arian iechyd, tai neu ofal: Age Cymru – Ffoniwch 0300 303 44 98
Llinell Gymorth Anabledd Dysgu Cymru: Mencap Cymru –Ffoniwch 0808 8000 300
Dioddefwyr LHDTC+ a Goroeswyr Cam-drin a Thrais: Galop – Ffoniwch 0800 999 5428.
Os ydych mewn perygl uniongyrchol, ffoniwch 999.
Rwy’n aelod o’r teulu, yn ofalwr neu’n ffrind
Mae gan aelodau o’r teulu, perthnasau, ffrindiau a chymdogion i gyd ran bwysig i’w chwarae wrth gadw oedolion sydd ag anghenion gofal a chymorth yn ddiogel rhag camdriniaeth ac esgeulustod.
Nid yw bob amser yn hawdd gweld symptomau cam-drin. Efallai y bydd rhywun sy’n cael ei gam-drin yn gwneud esgusodion am pam eu bod yn cael eu cleisio, nad ydyn nhw eisiau mynd allan na siarad â phobl, neu eu bod yn brin o arian.
Os ydych chi’n credu bod oedolyn mewn perygl uniongyrchol, ffoniwch 999.
Rwy’n weithiwr proffesiynol
Fel gweithiwr proffesiynol, os oes gennych bryderon rhesymol i amau na bod oedolyn mewn perygl o gam-drin, rhaid i chi roi gwybod amdano. Rhaid i oedolion sydd mewn perygl fod yn ddiogelu er mwyn eu hatal a’u hamddiffyn rhag camdriniaeth neu esgeulustod.
Ar gyfer argyfyngau pan fydd oedolyn mewn perygl uniongyrchol, ffoniwch 999.
Gwasanaethau Oedolion Bro Morgannwg: 01446 700111
Canolfan Diogelu Amlasiantaethol Caerdydd 02922 330888
Y tu allan i oriau: 02920 788570
Yr wyf yn aelod o’r cyhoedd
Mae gan bob oedolyn yr hawl i fyw mewn diogelwch, yn rhydd rhag camdriniaeth ac esgeulustod.
Os ydych chi’n credu bod oedolyn mewn perygl o gam-drin:
Ar gyfer argyfyngau pan fydd oedolyn mewn perygl uniongyrchol, ffoniwch 999.
Gwasanaethau Oedolion Bro Morgannwg: 01446 700111
Canolfan Diogelu Amlasiantaethol Caerdydd 02922 330888
Y tu allan i oriau: 02920 788570